Begrijp het elektrische boordnet van uw boot
Tijdens de workshops wordt uitgelegd hoe het 12V-boordnet aan boord van de meest gangbare pleziervaartuigen (zeilschepen en motorboten) werkt.
Voor wie is de workshop?
De workshop is bedoeld voor booteigenaren die:
- problemen met hun boordnet beter willen begrijpen en beoordelen;
- plannen hebben om de bestaande installatie te verbeteren of uit te breiden;
- brede kennis willen opbouwen om problemen onderweg te kunnen analyseren en waar mogelijk op te lossen;
- willen begrijpen wat zij verantwoord zelf kunnen doen en wanneer werkzaamheden beter aan een deskundige kunnen worden overgelaten.
Waarom kennis van het boordnet belangrijk is
Pleziervaartuigen gaan lang mee. Een leeftijd van dertig jaar of meer is geen uitzondering. In die periode kunnen onderdelen defect raken of verouderen. Tegelijkertijd komen er nieuwe componenten en technieken beschikbaar waarmee een bestaande installatie kan worden uitgebreid of gemoderniseerd.
Het aanbod is inmiddels groot: accu’s, acculaders, zonnepanelen, laadregelaars, dynamo’s, omvormers en allerlei systemen voor bewaking en energiebeheer.
Onderhoud en verbeteringen aan een boordnet kunnen daardoor gemakkelijk investeringen van duizenden euro’s met zich meebrengen.
De moeilijke vraag is niet alleen welk product moet worden gekozen, maar vooral:
Is het werkelijk nodig? Wat verbetert het? Past het bij de bestaande installatie? En introduceert de oplossing misschien ook nadelen?
Hoewel een 12V-installatie op het eerste gezicht eenvoudig lijkt, is de onderliggende techniek behoorlijk complex. Een verandering aan één onderdeel kan gevolgen hebben voor andere delen van het boordnet en uiteindelijk voor de betrouwbaarheid en veiligheid van de gehele installatie.
De workshop is daarom niet gericht op een bepaald merk of product, maar op het verkrijgen van voldoende technische kennis om dergelijke keuzes beter te kunnen beoordelen.
Theorie én praktijk
De workshop wordt ondersteund met:
- een PowerPointpresentatie;
- werkbladen;
- een werkende, volwaardige boordnetsimulator.
De combinatie van technische uitleg, werkbladen en demonstraties met een werkende boordnetsimulator geeft de workshop een sterk praktisch karakter.
De Boordnet-simulator
Met de boordnetsimulator kunnen eigenschappen en het gedrag van een elektrisch boordnet zichtbaar en meetbaar worden gemaakt. De theorie uit de presentatie kan daardoor direct worden gekoppeld aan wat er in een werkende installatie gebeurt.
Zo kunnen bijvoorbeeld spanningen en stromen daadwerkelijk worden gemeten en kan het gedrag van verschillende onderdelen van het boordnet worden gedemonstreerd.
Beschikbare modules
De workshop heeft geen volledig vast programma. De samenstelling wordt afgestemd op de belangstelling, kennisbehoefte en het kennisniveau van de deelnemers.
De volgende presentaties en modules zijn beschikbaar:
01
Introductie in spanning, stroom, vermogen en energie
Richtduur: 20 min.
Cursusmateriaal
02
12V-gelijkspanningsboordnet: historische ontwikkeling en veelgebruikte configuraties
Richtduur: 40 min.
Cursusmateriaal
03
Bekabeling en zekeringen
Richtduur: 20 min.
Cursusmateriaal
04
Zonnecellen
Richtduur: 15 min.
Cursusmateriaal
05
230V AC-boordnet en galvanische bescherming
Richtduur: 20 min.
Cursusmateriaal
06
Eigenschappen van loodaccu’s
Richtduur: 40 min.
Cursusmateriaal
07
Meten aan een loodaccu
Richtduur: 40 min.
Cursusmateriaal
08
Laden van een loodaccu
Richtduur: 40 min.
Cursusmateriaal
09
Inspectie van een boordnet
Richtduur: 15 min.
Cursusmateriaal
10
LiFePO₄-accu’s — verdiepend onderwerp
Richtduur: 120 min.
Cursusmateriaal
11
Dynamo — verdiepend onderwerp
Richtduur: 120 min.
Cursusmateriaal
De onderwerpen LiFePO₄-accu’s en Dynamo zijn vanwege hun omvang afzonderlijke, verdiepende presentaties.
Kleine groepen en veel interactie
De workshop heeft bewust een interactief karakter. Er is ruimte voor vragen van deelnemers en voor het bespreken van praktijksituaties die zij op hun eigen pleziervaartuig tegenkomen.
Ook kunnen bepaalde onderwerpen met behulp van de boordnetsimulator nader worden onderzocht en gedemonstreerd.
Om voldoende ruimte te houden voor deze interactie is het wenselijk het aantal deelnemers te beperken tot ongeveer 6 tot 8 personen per workshop.
Afstemmen op het kennisniveau
Het niveau en de onderwerpen van een workshop worden zoveel mogelijk afgestemd op de aanwezige deelnemers en hun behoefte aan aanvullende kennis.
Bij voldoende belangstelling verdient het daarom de voorkeur deelnemers met een vergelijkbaar kennisniveau bij elkaar te plaatsen. Hierdoor kan de uitleg beter worden afgestemd en blijft de interactie voor alle deelnemers interessant.
Globaal kan onderscheid worden gemaakt tussen drie kennisniveaus:
Beperkte kennis van boordnetinstallaties
De deelnemer heeft weinig ervaring met elektrische installaties aan boord en wil vooral de basisprincipes leren begrijpen.
Basiskennis van boordnetinstallaties
De deelnemer kent de belangrijkste onderdelen van een boordnet en wil meer inzicht krijgen in de onderlinge samenhang, metingen, storingen en mogelijke verbeteringen.
Uitgebreide kennis van boordnetinstallaties
De deelnemer heeft al ruime kennis of praktijkervaring en wil specifieke onderwerpen verder uitdiepen.
Deze indeling is geen toelatingseis. Het doel is vooral om groepen zo samen te stellen dat de workshop zoveel mogelijk aansluit bij de kennis en vragen van de deelnemers.
Een workshop organiseren
De workshop kan bijvoorbeeld worden georganiseerd door een watersportvereniging, jachthaven of een groep booteigenaren.
Omdat de inhoud uit verschillende modules kan worden samengesteld, kan vooraf worden besproken welke onderwerpen voor de deelnemers het meest interessant zijn.
Daarbij wordt rekening gehouden met:
- het kennisniveau van de deelnemers;
- de onderwerpen waarin zij geïnteresseerd zijn;
- de beschikbare tijd;
- het gewenste niveau van verdieping;
- het aantal deelnemers.
Niet alle beschikbare modules hoeven dus tijdens iedere workshop te worden behandeld.
Een workshop kan bijvoorbeeld breed worden opgezet als kennismaking met het elektrische boordnet, terwijl een andere groep juist meer tijd kan besteden aan een beperkt aantal technische onderwerpen.
Wat is er op de locatie nodig?
Voor het geven van de workshop zijn enkele praktische voorzieningen noodzakelijk:
- een afgesloten vergader- of cursusruimte;
- een 230V/16A-aansluiting;
- een beamer of grootbeeldmonitor voor de presentatie;
- een Windows-laptop met PowerPoint en een PDF-reader;
- een locatie die op korte afstand met een personenauto bereikbaar is.
De boordnetsimulator wordt meegenomen naar de locatie. Het verrijdbare simulatiemodel weegt ongeveer 35 kg.
Voor het uitladen van de simulator en het naar de cursusruimte brengen ervan is daarom hulp van enkele personen nodig.
Een goede bereikbaarheid van de cursusruimte vanaf de plaats waar de auto kan worden geparkeerd is daarbij belangrijk.
Het doel van de workshop
Het doel is niet om van iedere deelnemer een professionele installateur te maken.
De workshop is bedoeld om booteigenaren voldoende inzicht te geven om hun eigen elektrische installatie beter te begrijpen, meten en beoordelen.
Daarmee kunnen zij beter onderbouwde keuzes maken bij onderhoud, storingen, vervanging en uitbreiding van het boordnet.
En minstens zo belangrijk: leren herkennen wat u verantwoord zelf kunt doen en wanneer het verstandig is om professionele hulp in te schakelen.